کسری و تسویه

کسری کالا یا کسری پول؟ فرق این دو در تسویه فروشنده

وقتی عددها آخر شب نمی‌خوانند، یا کالا کم آمده یا پول. این دو فرق دارند، جدا ثبت می‌شوند و جدا تسویه می‌شوند — با مثال عددی و روش پیگیری تا روز تسویه.

آخر شب، وقتی فروشنده برمی‌گردد، دو حساب باید با هم بخوانند: حساب کالا و حساب پول. اگر یکی نخواند، کسری داریم. ولی «کسری» یک چیز نیست؛ کسری کالا و کسری پول دو اتفاق متفاوت‌اند، دلیل‌های متفاوتی دارند و اگر در یک ستون قاطی شوند، هیچ‌کدام درست پیگیری نمی‌شود.

دو نوع کسری

  • کسری کالا یعنی جنسی که تحویل فروشنده شده، ولی نه برگشته و نه به عنوان فروش گزارش شده است. کالا جایی بین انبار و مشتری گم شده.
  • کسری پول یعنی فروش گزارش شده، ولی پولی که رسیده — نقد، کارت‌خوان یا هر روش دیگر — از مبلغ فروش کمتر است.

اولی سؤال «جنس کجاست؟» را می‌پرسد و دومی «پول کجاست؟». جوابِ این دو سؤال معمولاً پیش یک نفر نیست.

چرا نباید قاطی شوند؟

اگر کسری کالا را به پول تبدیل کنید و با کسری پول جمع بزنید، سه چیز را از دست می‌دهید:

  1. ریشه را. کسری کالای تکراری معمولاً از شمارش یا جابه‌جایی می‌آید و کسری پول از دریافت و صندوق. جمعشان هیچ‌کدام را نشان نمی‌دهد.
  2. عمر را. هر کسری از یک روز مشخص شروع شده. کسری‌ای که سه ماه باز مانده با کسری دیروز یکی نیست و باید جدا دیده شود.
  3. تصمیم را. برای کسری کالا ممکن است جنس پیدا شود یا برگردد؛ برای کسری پول ممکن است مبلغ بعداً برسد. اگر همه به یک عدد پولی تبدیل شده باشد، دیگر نمی‌شود هر کدام را جدا بست.

یک مثال عددی

فروشنده‌ای صبح ۵۰ عدد از یک کالا تحویل گرفته که قیمت فروش هر عددش ۱۵۰٬۰۰۰ تومان است. آخر شب:

تعداد یا مبلغ
تحویل صبح ۵۰ عدد
برگشتی ۸ عدد
فروش گزارش‌شده ۴۰ عدد
کسری کالا ۵۰ − ۸ − ۴۰ = ۲ عدد
مبلغ فروش ۴۰ × ۱۵۰٬۰۰۰ = ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
دریافت نقد ۳٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان
دریافت کارت‌خوان ۲٬۳۰۰٬۰۰۰ تومان
کسری پول ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ − ۵٬۸۰۰٬۰۰۰ = ۲۰۰٬۰۰۰ تومان

این فروشنده امشب دو کسری دارد، نه یکی: ۲ عدد کالا و ۲۰۰٬۰۰۰ تومان پول. اگر کسری کالا را هم به پول تبدیل کنیم (۲ × ۱۵۰٬۰۰۰ = ۳۰۰٬۰۰۰ تومان) و با کسری پول جمع بزنیم، به «۵۰۰٬۰۰۰ تومان کسری» می‌رسیم — عددی که درست است، ولی هیچ‌کس نمی‌تواند با آن کاری بکند.

بعد از ثبت: پیگیری تا روز تسویه

هر کسری یک سطر است با تاریخ، فروشنده، نوع و مقدار. این سطرها پاک یا بازنویسی نمی‌شوند؛ وقتی وضعشان عوض می‌شود، رویداد تازه‌ای کنارشان ثبت می‌شود:

  • اگر جنس پیدا شد و برگشت، یک برگشتی با ارجاع به همان کسری ثبت می‌شود؛
  • اگر پول رسید، یک دریافت با ارجاع به همان کسری ثبت می‌شود؛
  • اگر سر تسویه تصمیم گرفته شد که کسری کالا با نرخ مشخصی از حساب فروشنده کم شود، همین تصمیم با نرخ و دلیلش ثبت می‌شود.

به این ترتیب در هر لحظه معلوم است چه کسری‌هایی باز است، هر کدام از چه روزی و روی برگهٔ تسویه دقیقاً کدام‌ها بسته شده‌اند.

چطور کمترش کنیم؟

  • همان لحظهٔ تحویل بشمارید و امضا بگیرید. کسری‌ای که از خود برگهٔ تحویل می‌آید، از همه سخت‌تر پیدا می‌شود. نکته‌های برگهٔ درست را در چک‌لیست برگه تحویل کالا آورده‌ایم.
  • برگشتی را اسکن کنید، نه شمارش چشمی. بیشتر کسری‌های کالا از برگشتی‌هایی می‌آید که شمرده نشده‌اند.
  • نقد و کارت را جدا بگیرید. اگر دریافت‌ها به تفکیک روش ثبت شوند، کسری پول سریع‌تر به منبعش می‌رسد.
  • همان روز تطبیق دهید. کسری امروز را امروز می‌شود توضیح داد؛ کسری سی روز پیش را معمولاً نه.

کسری کالا و کسری پول در نیک انبار

در نیک انبار کسری کالا و کسری پول جدا نگه داشته می‌شوند: چه چیزی برنگشت، چقدر پول کم آمد، از کِی مانده و سر تسویه چطور حساب می‌شود. جزئیات را در صفحهٔ کسری کالا و کسری پول فروشنده ببینید.

در نیک انبار

همین کار را با نیک انبار ببینید.